قنات شناسی

راه هاو وسایل سنجش زمان در نظام تاق بندی

 

درحوزه ی پژوهش نشانه ها و آثاری از ابتدایی ترین وسایل زمان سنجی وجود دارد

1-سایه. یکی از راه های سنجش زمان اندازه گیری طول سایه بوده است که نوع آن باشرایط جغرافیایی  هرمحل متفاوت بود

الف – سایه ی عوارض طبیعی : در نقاط کوهستانی با اندازه گیری طول سایه موانع طبیعی مثل کوه و تپه و تخته سنگ گذشت زمان رامشخص می کردند ، مثلاً در ارنان ( از توابع مهریز) سنگ نشانی داشتند که وقتی سایه کوه به آن می رسید ، نیم تاق ( ظهر) بود و هنگامی که سایه ی کوه تمام سنگ را در برمی گرفت  ، تاق روز تمام می شد و اول تاق شب بود ، در بنادک (BONÂDK) ( ازتوابع تفت) دو سنگ نشانه به نام سنگ بهری داشتند یکی از آن ها به نام سرخی بود که قبل از طلوع خورشید مبدأ تاق روز محسوب می شد ، آفتاب که به گوشه ی آن می رسید چاشت کوچک (=نیم روز) بود که نیم بهر یا یک چهارم روز بود ، وقتی سایه به نیمه ی (کمر) سنگ دوم می رسید بهر پسین یاسه چهارم روز بود .

ب-سایه ی انسان : یک نفر رو به خورشید می ایستاد و اندازه ی سایه ی خود را با علامتی مشخص می کرد ، سپس این فاصله را باقدم ( از نوک انگشت پا تا پاشنه ی پا ) اندازه می گرفت ،یاشخص دیگری سایه او را قدم می کرد ، محاسبه ی این اندازه ها در هر محل شکل خاصی داشت مثلا در میبد در پیش از ظهر هر وقت طول سایه به 7پا ( قدم) می رسید تأسو ی صبح یا نیم چاشت بود ، یعنی یک تأسو از طلوع آفتاب گذشته و یک تأسو به ظهر مانده است ،  وقتی طول سایه به صفر می رسید و انسان سایه نداشت تأسو ی پیشین یانیم تاق ( = ظهر) بود . در بعد از ظهر نیز وقتی طول سایه به 7قدم می رسید تأسو پسین بود ولی از این پس چون هرچه به غروب نزدیک می شویم سایه ی انسان طولانی تر از خودش می شود به طوری که طول آن به 3برابر قد انسان می رسد ، لذا در تأسوی دوم بعد از ظهر وقتی طول سایه به 21قدم می رسید آن را  5 /1تأسو محاسبه می کردند .در ابرقو هر پی (=پا)برابر با یک فد (   FAD) و مساوی 20 دقیقه بود درهرات درصبح طول سایه به دو قدم  ( =7پا)که می رسید یک چهارم روز و در بعداز ظهر سه چهارم روز یا تاق بود

+   سعید جانب اللهی ; ٩:٠٦ ‎ب.ظ ; یکشنبه ۳ فروردین ،۱۳٩۳

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir