قنات شناسی

مروری برتاریخ یزد

یزد دردوره آل مظفر :  بعد از اتابکان آل مظفرروی کار آمدند که درتاریخ یزدنقطه­ی عطفی است ، برای نخستین بار این خطه سلسله­ای را در درون خود پرورش داد که بیش ازنیم قرن مقدرات صفحات جنوبی ایران را در دست داشت  آل مظفر ، میبد را پایگاه اصلی خود قرار دادند و از اینجا به نواحی دیگر(کرمان ، فارس ، اصفهان ، تبریز) چنگ انداختند ، لذا یزد از نظرسیاسی و اقتصادی به چنان اعتبار و اهمیتی دست یافت که درهیچ عصری ازتاریخ خود بدان منزلت نرسیده بود ( همان ، ص71) هرچندسلطه­ی آل مظفربرای مردم ولایات دیگر خفقان آور بود، ولی اوج شکوفایی و عظمت فرهنگی یزدمربوط به این زمان است ، درهیچ جای ایران به اندازه­ی یزد دارالتعلیم به وجودنیامد ، به­طوری که یزدبه دارالعلم ملقب شد.(همان جا)

    درسال 795ه. امیرتیموردریورش سه ساله­ی خود طوماردولت مظفری رادرنوردیدویزدرابه یکی از عمال خود سپرد  ، تیموردر مورد یزدکاری کردکه درطول فرمانروائیش سابقه نداشت ، اوپس ازتصرف یزددستور داد نسبت به اهالی یزدمدارا نمایندو مالیات دوساله را نگیرند و برج وباروی شهر راعمارت کنند ، او به اهمیت یزد واقف بود و به خوبی می دانست که باقتل عام مردم ، صنایع و    حرفه هایی که منحصر به یزداست نابودخواهدشد ( همان ، ص73)

   شاهرخ پسرتیمور حکومت یزد را به امیرجلال­الدین پسرچقماق شامی سپرد ، وی درحسن سلوک نسبت به مردم یزدنهایت اهتمام خویش رابه کاربرد و بناهای بسیاری از خود به جای گذاشت که بعضی از آن ها مثل میرچقماق هنوزپابرجاست ، سپس نوبت به امرای ترکمن رسیدکه درزمان آنهایزد رو به انحطاط رفت ، در دوره­ی صفویه نیز به علت افراط درتعصب مذهبی وکشتار بی مورد یزدلطمات فراوانی دید ازجمله دانشمندبزرگ قاضی میرحسین میبدی که به اتهام تسنن در زمان شاه اسماعیل به قتل رسید ، ولی چون درعصرصفوی بازرگانی ایران رونق یافت و ابریشم و منسوجات ایران در بازارهای اروپایی خریدار پیداکرد ، و بازرگانان اروپایی وهندی ازطریق راه های زمینی بین اصفهان ودهلی دررفت وآمدبودند و یزددر این مسیر قرارداشت ، به علت داشتن ابریشم ومنسوجات مرغوب رونق وا همیت زیادی یافت ( همان ، ص76-74) بااین حال زردشتیان یزد بواسطه­ی فشار و زورگویی های اواخرحکومت صفوی افغان هاراحمایت کردندو حتی درمحاصره ی اصفهان و سقوط آن شرکت داشتند.

 در دوره نادرشاه محمدتقی خان و فرزندانش تا اواخر زمان قاجار درنقش حاکم یا مستوفی یزدخدمت کردند ، این خاندان خدمات ارزنده ای به یزدکردند و آثار وبناهای فراوانی دریزد برآوردند ، باغ دولت آباد ، مدرسه خان ، بازارخان و بازار قیصریه .... از آثار این خاندان است.

 در دوره ی مشروطیت مردم یزدنیز به سهم خود در این نهضت ملی شرکت داشتندو تاتثبیت شدن اوضاع دشواریهای زیادی را از این بابت تحمل کردند ( همان ، صص7-76)     

+   سعید جانب اللهی ; ۱۱:۳۸ ‎ب.ظ ; یکشنبه ۸ امرداد ،۱۳٩۱

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir